Odpady morskie

Odpady morskie (plastik i sieci widma)

Globalne roczne zużycie tworzyw sztucznych osiągnęło obecnie ponad 320 milionów ton, przy czym w ostatnim dziesięcioleciu wyprodukowano więcej tworzyw sztucznych niż kiedykolwiek wcześniej. Znaczna ilość wyprodukowanego materiału służy jednorazowemu użyciu i jest szybko przekształcana w odpad. Niewielka część może zostać poddana recyklingowi lub utylizacji, podczas gdy większość trafia na wysypiska lub jest wyrzucana do środowiska naturalnego, w tym w dużej mierze do mórz i oceanów świata.

Każdego roku mieszkaniec Unii Europejskiej wytwarza średnio 6 ton odpadów stałych. Daje to łączną masę 2,5 miliarda ton śmieci (Komisja Europejska). Około 11% tych odpadów to plastiki. Tylko w 2010 roku ludność 192 nadmorskich krajów wytworzyła około 275 milionów ton plastikowych odpadów, z czego około 12,7 miliona ton trafiło do mórz i oceanów (Science, 2015). Większość z nich pozostanie tam przez stulecia.

Obecne w morzach i oceanach odpady plastikowe stanowią duże zagrożenie dla fauny i flory. Jak pokazują badania, aż 54% gatunków morskich znajdujących się w Czerwonej Księdze Gatunków Zagrożonych IUCN zostało dotknięte problemem odpadów morskich. Szczególnie duże zagrożenie stanowią zbudowane z włókien polimerowych sieci rybackie kontynuujące niekontrolowane połowy. Wydajność zalegających w morzach stawnych sieci rybackich wynosi od 20% ich roboczej wydajności w okresie pierwszych 3 miesięcy od zgubienia, do około 6% po 27 miesiącach (Ghost Fishing by Lost Fishing Gear, Institute for European Environment Policy, 2005). Te dodatkowe, niekontrolowane połowy mogą wpływać negatywnie na stabilność stad ryb i owoców morza.

Foliowe torebki, plastikowe zgrzewki do pakowania puszek czy różnego rodzaju polimerowe żyłki także stanowią śmiertelną pułapkę dla morskich ssaków i ptaków, które często zaplątują się w tego typu odpady. Jak pokazują badania, aż 54% gatunków morskich znajdujących się w Czerwonej Księdze Gatunków Zagrożonych IUCN zostało dotknięte problemem odpadów morskich (STAP 2011).

Czas rozkładu plastikowych odpadów w morzach i oceanach należy liczyć w setkach lat. Jednym z efektów ich powolnego rozkładu jest powstawanie tak zwanych mikroplasitków – drobinek plastiku mniejszych niż 5 milimetrów. Te drobinki, zawieszone w wodzie, dostają się do tkanek organizmów odżywiających się poprzez filtrowanie, a następnie do wyższych elementów łańcucha pokarmowego, np. ryb. Szacuje się, że w morzach i oceanach znajduje się około 5,25 triliona tego typu drobinek. Źródłem mikroplastików są nie tylko rozkładające się odpady plastikowe. Drobinki te znajdują się także w różnego typu kremach pilingujących i wybielających pastach do zębów. Niestety dzisiejsze systemy oczyszczania ścieków nie są w stanie ich wyłapać – trafiają więc one do rzek, a następnie do mórz.

Ilość odpadów w morzach i oceanach oraz ich wpływ na ekosystemy morskie można ograniczyć. W tym celu konieczne są  działania na rzecz ograniczania ilości powstających odpadów, uporządkowanie gospodarki odpadami, propagowanie recyklingu oraz działania służące usuwaniu odpadów, które już do mórz trafiły. Fundacja MARE aktywnie uczestniczy  w  tych pracach i prowadzi szeroko zakrojone działania komunikacyjne, mające na celu edukacje społeczeństwa odnośnie problemu odpadów morskich, a także budowanie wrażliwości społecznej na ten i inne problemy środowiskowe. Ponadto w ramach walki z odpadami morskimi polskie organizacje rybackie we wspołpracy z Fundacją MARE przeprowadziły już dwie edycje akcji "Czysty Bałtyk", polegającej na wyławianiu odpadów morskich - szczególnie zagubionego sprzętu połowowego (tzw. sieci widm). 

W 2017 roku akcje poszukiwawcze prowadzone były równocześnie przez jednostki zrzeszone z pięciu polskich organizacjach rybackich. W projekcie udział wzieło ponad 500 łodzi rybackich o długości do 12 metrów. W ramach działań oczyszczających wyłowiono łącznie blisko 147 ton odpadów z Bałtyku.
W latach 2020-2021 w kolejną edycję projektu zaangażowało się aż dziewięć polskich organizacji rybackich. Przez okres 16 miesięcy rybacy wyłowili łącznie ponad 160 ton odpadów. Przeważającą część stanowiły utracone narzędzia połowowe, opony oraz różnego rodzaju plastik. 

Więcej na temat projektu "Czysty Bałtyk" możecie przeczytać TUTAJ.
Materiały video z realizacji projektów dostęne są na dedykowanym kanale youtube.

Udostępnij na: