Projekt GOZILLA
Projekt LIFE Pom GOZilla.PL
Projekt LIFE Pom GOZilla.PL (pełna nazwa: „Wdrożenie Planu Gospodarki Odpadami Województwa Pomorskiego (PGOWP) z uwzględnieniem hierarchii postępowania z odpadami komunalnymi i zasad gospodarki o obiegu zamkniętym (GOZ)”) ma na celu wdrożenie Planu Gospodarki Odpadami Województwa Pomorskiego, który uwzględnia hierarchię postępowania z odpadami i zasady gospodarki o obiegu zamkniętym (GOZ), tj. redukcji, ponownego wykorzystania, recyklingu (3R), w szczególności w zakresie racjonalnego gospodarowania odpadami komunalnymi.
Czyli o co chodzi - co to jest GOZ?
Gospodarka o obiegu zamkniętym, czyli GOZ, to model produkcji i konsumpcji oparty na zmianie naszej relacji z rzeczami i wydłużeniu cyklu życia wszelkich produktów.
To o tym aby się dzielić, wynajmować, używać ponownie, naprawiać, odnawiać i recyklingować to co już jest i korzystać z istniejących materiałów i produktów zamiast ciągle kupować i produkować nowe. GOZ zaczyna się na samym początku cyklu - od ograniczania zużycia surowców w produkcji, projektowania produktów trwalszych i łatwiejszych do naprawy, ponownego użycia oraz recyklingu.
Zamiast liniowego modelu „wyprodukuj – zużyj – wyrzuć”, który napędzał świat przez ostatnie sto lat, GOZ to model w którym nic nie idzie na marne.
Czemu to ważne dla Bałtyku?
Dla Bałtyku gospodarka o obiegu zamkniętym nie jest abstrakcyjnym hasłem, ale sposobem ograniczania presji u źródła. Każdego roku globalnie do ekosystemów morskich trafia ponad 11 mln ton plastiku. Plastik stanowi dziś co najmniej 85% odpadów morskich.1 W Unii Europejskiej 80–85% odpadów znajdowanych na plażach to tworzywa sztuczne, a przedmioty związane z rybołówstwem stanowią 27% całkowitej liczby odpadów.2
W Bałtyku ten problem ma szczególne znaczenie: nasze morze jest płytkie, prawie zamknięte, ma średnio około 60 metrów głębokości, ograniczoną wymianę wód z Morzem Północnym i działa jak „pułapka”, zatrzymując zanieczyszczenia przez dekady.
Szczególnie ważnym elementem tej układanki są zużyte, zgubione lub porzucone narzędzia połowowe. Globalne badanie opublikowane w Science Advances szacuje, że każdego roku do oceanów trafia prawie 2% używanych narzędzi połowowych: około 2 963 km² sieci skrzelowych, 75 049 km² sieci okrężnicowych, 218 km² włoków, 739 583 km lin głównych takli, ponad 25 mln pułapek oraz prawie 14 mld haków.3 W Bałtyku monitoring HELCOM pokazuje, że w latach 2016–2021 aż 11 z 16 ocenianych podbasenów przekraczało próg dobrego stanu dla odpadów plażowych, czyli 20 elementów odpadów na 100 metrów plaży. Plastik stanowił tam od 32% do 93% wszystkich odpadów. Z kolei badania dna Bałtyku wykazały, że plastik był najczęściej znajdowanym materiałem odpadowym — 55,6% — a porzucone, zgubione lub wyrzucone narzędzia połowowe stanowiły 22,2% odpadów dennych.4
Dlatego w projekcie LIFE Pom GOZilla.PL mówimy o drugim życiu sieci nie jako o dodatku do recyklingu, ale jako realnej ochronie morza. Sieci widmo mogą nadal łowić, oplątywać zwierzęta, uszkadzać siedliska i z czasem rozpadać się na mikroplastik. Jeśli jednak zużyte sieci zostaną odebrane w porcie, właściwie przetworzone i zaprojektowane do ponownego wykorzystania, przestają być zagrożeniem, a stają się zasobem. To właśnie sedno GOZ: zatrzymać materiał w obiegu, zanim zniknie pod wodą.
MARE w GOZilla.PL
W ramach projektu Fundacja MARE jest odpowiedzialna jest za realizację działania WP9: Ograniczanie odpadów z rybołówstwa.
W ramach projektu realizowane będą kompleksowe działania na rzecz ograniczenia odpadów z przemysłu rybackiego, w szczególności tzw. „sieci widmo”, które stanowią jedno z największych zagrożeń dla środowiska Bałtyku. Projekt łączy działania praktyczne, edukacyjne i systemowe – od zapobiegania powstawaniu odpadów, przez ich odzysk, aż po recykling – we współpracy z samorządami, rybakami, naukowcami, portami i ekspertami. Wypracowane rozwiązania będą testowane w gminie Ustka w ramach pilotażu i wdrażane w kolejnych gminach nadmorskich.
Nasze działania obejmują:
- pilotażowe działania w gminie Ustka jako model do powielania
- identyfikacja problemu odpadów (sieci widmo, styropian, sprzęt)
- współpraca z rybakami, portami, naukowcami i organizacjami
- rozwój metod zapobiegania powstawaniu odpadów i ich odzysku
- wdrażanie rozwiązań w zakresie zbiórki i recyklingu
- wykorzystanie doświadczeń projektów europejskich i dobrych praktyk
- spotkania i warsztaty dla interesariuszy (okrągły stół, webinary)
- działania edukacyjne i kampanie społeczne
- akcje sprzątania plaż i dna morskiego
- przygotowanie wspólnych działań dla gmin nadmorskich
Planowne efekty długofalowe:
- ograniczenie zanieczyszczenia morza, w tym sieciami widmo
- ochrona ekosystemów morskich i organizmów żywych
- lepsze systemy zbiórki i przetwarzania odpadów rybackich
- większa świadomość i zaangażowanie lokalnych społeczności
- gotowy model działań dla innych gmin nadmorskich
- wzmocnienie współpracy na rzecz ochrony Bałtyku
Z kim będziemy działać?
Projekt koordynuje Urząd Marszałkowski Województwa Pomorskiego, a Partnerami są Pomorska Agencja Rozwoju Regionalnego, Uniwersytet Gdański, Urząd Miasta w Gdańsku, Pomorska Izba Turystyczna, Fundacja MARE oraz 24 gminy i 2 spółki komunalne.
Do projektu zapraszani są w ramach konsultacji kolejni partnerzy, a z efektów naszej pracy skorzystają wszystkie 123 pomorskie gminy z naszego województwa, a w przyszłości także inne samorządy w kraju i za granicą.
Projekt zaplanowano na lata 2025–2035 i będzie podzielony na trzy etapy.
Projekt współfinansowanym jest ze środków europejskich Programu LIFE oraz Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.
Będzie się działo!
Obserwujcie projekt na LINKEDIN oraz INSTAGRAM
Więcej informacji na stronie projektu.
1) United Nations Environment Programme. 2021. From Pollution to Solution: A global assessment of marine litter and plastic pollution. Nairobi: UNEP.
2) European Parliament and Council of the European Union. 2019. Directive (EU) 2019/904 of 5 June 2019 on the reduction of the impact of certain plastic products on the environment. Official Journal of the European Union, L 155/1.
3) Richardson, K., Hardesty, B. D., Vince, J., & Wilcox, C. 2022. Global estimates of fishing gear lost to the ocean each year. Science Advances, 8(41), eabq0135. DOI: 10.1126/sciadv.abq0135.
4) Kammann, U. K. R., Nogueira, P., Wilhelm, E., Int-Veen, I., Aust, M.-O., & Wysujack, K. 2023. Abandoned, lost or otherwise discarded fishing gear (ALDFG) as part of marine litter at the seafloor of the Baltic Sea – Characterization, quantification, polymer composition and possible impact. Marine Pollution Bulletin, 194, 115348. DOI: 10.1016/j.marpolbul.2023.115348.
